ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ

ចៅហ្វាយ​គុយ វីរបុរស​ខ្មែរ​កម្ពុជាក្រោម


“ខ្ញុំ​ស៊ូ​ស្លាប់​ខ្លួន ឲ្យ​តែ​ជាតិ​រស់”

son-kuy

ចុច​អាន

បទ​ចម្រៀង ឧកញ៉ា សឺន គុយ
ច្រៀង​ដោយ ថាច់ អ៊ឹមវ៉ានស៊ី
ទំនុក​ភ្លេង គង់ ប៊ុនឈឿន
ទំនុក​ច្រៀង ឯកឧត្ដម ថាច់ សេដ្ឋា

អត្ថបទ​ទាក់ទង

ខេត្ត​ខ្មែរ​ដែល​បារាំង​កាត់​ឲ្យ​យួន

Advertisements
ចំណេះ​ដឹង, ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ, ស្រុក​ខ្មែរ, ឯកសារ

ខេត្ត​ខ្មែរ​ដែល​បារាំង​កាត់​ឲ្យ​យួន


ខេត្ត​ខ្មែរ​ដែល​បារាំង​បាន​កាត់​ឲ្យ​យួន​នៅ​ថ្ងៃ​៤ មិថុនា ១៩៤៩ ត្រូវ​បាន​យួន​​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​នៅ​ពេល​ពួក​វា​កាន់កាប់ ។ ​ចាប់​ពី​ឆ្នាំ​១៩៥៦​មក យួន​បាន​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​ពី​ឈ្មោះ​ខ្មែរ​ទៅ​ឈ្មោះ​យួន ដែល​មាន​បី​ដំណាក់ ។ ទី​មួយ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៦ ដល់ ១៩៧៥ ទី​ពីរ ១៩៧៨ ដល់ ១៩៨៩ និង​ដូរ​ម្ដង​ទៀត​ ជា​ឈ្មោះ​ដែល​ប្រើ​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ ប៉ុន្តែ​ខ្មែរ​​យើង​ដែល​នៅ​ទីនោះ​នៅ​តែ​ហៅ​ឈ្មោះ​ខ្មែរ​ដដែល ហើយ​ពួក​គាត់​នៅ​តែ​រក្សា​ទំនៀមទម្លាប់​ប្រពៃណី អក្សរសាស្ត្រ ពុទ្ធ​សាសនា​ បើ​ទោះ​បី​ជា​មាន​ការ​កៀបសង្កត់ ជិះជាន់​​បំបិទ​សិទ្ធិ​យ៉ាង​ណា​ក្ដី និង​មាន​អ្នក​​តស៊ូ​ពលី​ជីវិត​​ដើម្បី​ជាតិ សាសនា និង​អក្សរសាស្ត្រ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​លុះ​បច្ចុប្បន្ន ។

ខេត្ត​ខ្មែរ​ពី​ដើម​មាន​ចំនួន​១៧ លុះ​ពេល​បារាំង​គ្រប់គ្រង វា​បាន​បែងចែក​ជា​២១​ខេត្ត​វិញ ។

ឈ្មោះ​ខេត្ត​ខ្មែរ​ពីដើម

  1. ខេត្ត​ក្រមួន ស
  2. ខេត្ត​កំពង់ឫស្សី
  3. ខេត្ត​ឃ្លាំង
  4. ខេត្ត​ដំបូកកោង
  5. ខេត្ត​ទឹកខ្មៅ
  6. ខេត្ត​បារាជ្ញ
  7. ខេត្ត​ផ្សារដែក
  8. ខេត្ត​ពលលាវ
  9. ខេត្ត​ពាម
  10. ខេត្ត​ព្រែក​ឫស្សី
  11. ខេត្ត​ព្រៃនគរ
  12. ខេត្ត​ព្រះត្រពាំង
  13. ខេត្ត​ព្រះសួគ៌
  14. ខេត្ត​មាត់ជ្រូក
  15. ខេត្ត​មេ ស
  16. ខេត្ត​រោងដំរី
  17. ខេត្ត​លង់ហោរ

ឈ្មោះ​ខេត្ត​​ខ្មែរ​​ពេល​បារាំង​កាន់កាប់ និង​ប្ដូរ​ទៅ​ឈ្មោះ​យួន​ក្រោយ​ពេល​ប្រគល់​ឲ្យ​យួន​កាន់កាប់

  1. ខេត្ត​កោះគង(ដំបូក​កោង) > Go Cong
  2. ខេត្ត​ក្រមួន​ស(រាជា) > Kien Giang
  3. ខេត្ត​កំពង់​ឫស្សី > Ben Tre
  4. ខេត្ត​ឈ្មោះ​ថ្មី(កំពង់គោ) > Tan An
  5. ខេត្ត​ឃ្លាំង(បាសាក់) > Soc Trang
  6. ខេត្ត​ចង្វា​ត្រពាំង(កំពប់​ស្រការ​ត្រី) > Bien Hoa
  7. ខេត្ត​ទឹកខ្មៅ > Ca Mau
  8. ខេត្ត​ទួល​តាមោក(ឈើ​ទាល​មួយ) > Thu Dau Mot
  9. ខេត្ត​ផ្សារដែក > Sa Dec
  10. ខេត្ត​ពលលាវ(ពោធិលើ) > Bac Lieu
  11. ខេត្ត​ពាម > Ha Tien
  12. ខេត្ត​ពាម​បារ៉ាជ្ញ > Long Xuyen
  13. ខេត្ត​ព្រែក​ឫស្សី > Can Tho
  14. ខេត្ត​ព្រៃនរគរ > Ho Chi Minh City
  15. ខេត្ត​ព្រះ​ត្រពាំង > Tra Vinh
  16. ខេត្ត​ព្រះ​បារៀ(ព្រះ​សួគ៌) > Ba Ria
  17. ខេត្ត​មាត់​ជ្រូក > Chau Doc
  18. ខេត្ត​មេ ស > Tien Giang
  19. ខេត្ត​រោង​ដំរី > Tay Ninh
  20. ខេត្ត​លង់ហោរ > Vinh Long
  21. ខេត្ត​អូរកាប់ > Vung Tau

កោះ

  1. កោះ​ណាម​ឌូ
  2. កោះ​ត្រល់ > Phu Quoc
  3. កោះ​ត្រឡាច > Dao Con Son
  4. កោះ​ត្រី
  5. កោះ​ទន្សាយ
  6. កោះ​ធំ
  7. កោះ​វៃ

ចុច​មើល​រូប​ពេញ

ខែត្រ​ខ្មែរ​នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម ឬ​ខ្មែរ​ក្រោម

ផែនទី​ប្រទេស​វៀតណាម

ផែនទី​​ខែត្រ​ក្រុង​ប្រទេស​វៀតណាម​បច្ចុប្បន្ន

នេះ​​គឺ​បទ វាសនា​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម បទ​ភ្លេង គង់ ប៊ុនឈឿន ទំនុក​ច្រៀង ឯកឧត្ដម​​ថាច់ សេដ្ឋា និង​ច្រៀង​ដោយ​លោក ថាច់ អ៊ឹមវ៉ានស៊ី ។

~~.~~.~.~.~~.~~

ឯកសារ​យោង ៖

ឈ្មោះ​ខែត្រ​ប្ដូរ​ពី​ខ្មែរ​ទៅ​យួន ស្ត្រី​ខ្មែរ​អនឡាញ
សៀវភៅ ចៅហ្វាយ​គុយ វិរបុរស​ខ្មែរ​កម្ពុជាក្រោម (កែវ សុវត្តិ)
បទ​ចម្រៀង​ វិបសាយ​ខ្មែរ​ក្រោម
វិគីភេឌា ខេត្ត​របស់​វៀតណាម

ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ

ពាក្យ “ខ្មែរ” មក​ពី​ពាក្យ “ម៉ែ”?


ឃើញ​ថា​ពាក្យ​”ខ្មែរ”​ហ្នឹង មាន​ការ​បកស្រាយ​មក​ជា​ច្រើន​របៀប និង​អត្ថន័យ​តាម​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​នីមួយៗ។ ពេល​នេះ ខ្ញុំ​សូម​លើក​យក​អត្ថបទ​មួយ ដែល​សរសេរ​ដោយ​លោក ឫទ្ធី ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​នៅ​វិបសាយ ខ្មែរ​អូអេស​​​ដើម្បី​យក​មក​ចែក​​គ្រាន់​ពិចារណា​បន្ថែម។

ឫទ្ធី៖ អ្នក​សុរិន្ទ្រ គេ​បញ្ចេញ​សម្លេង​ថា ខ្មែរ ដោយ​ឮ រ ប្រកប​យ៉ាង​ច្បាស់។ ឯ​ពាក្យ ម៉ែ ពុំ​មាន​ឮ​ រ​ ប្រកប​ទាល់​តែ​សោះ។ សូម​រំឭក​ថា ខ្មែរ​សុរិន្ទ ៩៩% មិន​ចេះ​អាន​អក្សរ​ខ្មែរ ព្រោះ​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​ហាម​មិន​ឲ្យ​ពួក​គេ​រៀន​អក្សរ​ខ្មែរ​និង​ភាសា​ខ្មែរ​នៅ ​សាលា​រាប់​សិប​ឆ្នាំ ទើប​​តែ​ប៉ុន្មាន​ខែ​មុន បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​បើក​សាលារៀន​បង្រៀន​ភាសា​ខ្មែរ​មួយ​កន្លែង។ ដូច្នេះ បើ​ខ្មែរ​សុរិន្ទ​ថា ខ្មែរ ដោយ​ឮ រ​ នៅ​ខាង​ចុង​ពាក្យ​ បាន​ន័យ​ថា មាន​ រ ប្រកប​មែន គេ​មិន​មែន​ថា​អញ្ចឹង​ឲ្យ​ត្រូវ​តាម​អក្ខរាវិរុទ្ធ​ខ្មែរ។ តាម​លោក ឌីហ្វឡត ពាក្យ​ ខ្មែរ មក​ពី​កិរិយាស័ព្ទ កែរ ដែល​មាន​ក្នុង​គ្រាមភាសា​ខ្មែរ​សុរិន្ទ មាន​ន័យ​ថា កៀរ ព្រោះ​គាត់​ឮ​ចាស់ៗ នៅ​សុរិន្ទ​តំណាល​ថា ជំនាន់​មុនៗ ធ្លាប់​បរ​រទេះ​ចុះ​មក​សៀម​រាប​ដើម្បី​”កែរ” (កៀរ) ត្រី​ធ្វើ​ប្រហុក ដូច្នេះ​ ខ្មែរសម្ដៅ​លើ​ជន​ជាតិ​មួយ​ដែល “កែរ” គឺ​ជា​អ្នក​លក់​ដូរ។ សម្មតិកម្ម​មួយ​ទៀត គឺ​ថា ក្នុង​ភាសា​មន-ខ្មែរ ជា​ច្រើន គេ​ហៅ​ ចម្ការ ថា មីរ ឬ ម៉ារ (ក្នុង​ភាសា​បះណារ លេខ ២ គេថា​ បារ ត្រូវ​នឹង​ពាក្យ​ខ្មែរ​ថា ពីរ ដូច្នេះ​មិន​មែន​ជា​ការ​គួរ​ឲ្យ​ឆ្ងល់ ដែល​ស្រៈ​អា​ក្នុង​ភាសា​មួយ ត្រូវ​ជា​ស្រៈ អ៊ី ក្នុង​ភាសា​មួយ​ទៀត)។ ខ្មែរ ប្រហែល​ជា កូន​មីរ គឺ​ជា អ្នក​ចម្ការ ក្នុង​សម័យ​កាល​មួយ ដែល​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​មិន​ទាន់​ចេះ​ធ្វើ​ស្រែ។ នៅ​សម័យ​មុន​អង្គរ មាន​​ស្រី​បម្រើ​ម្នាក់ មាន​ឈ្មោះ​ថា ក្មេរ៑ ប្រហែល​នាង​នោះ​ជា​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ ក៏​មិន​ដឹង។ នៅ​សម័យ​អង្គរ ឃើញ​មាន​ពាក្យ​ថា ខ្មេរ ជា​ឈ្មោះ​ជន​ជាតិ។ យើង​អាច​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា កូន​មីរ បាន​ក្លាយ​ជា​ ក្មីរ រួច​ក្រោយ​មក​បាន​ក្លាយ​ជា​ក្មេរ ខ្មេរ និង​ខ្មែរ ជា​លំដាប់​លុះដោយ។ សម្មតិកម្ម​មួយ​ទៀត គឺ​ថា ក្នុង​អម្បូរ​ភាសា​មន-​ខ្មែរ​នៅ​សម័យ​បុរេប្រវត្តិ ពាក្យ ជីក គេ​បញ្ចេញ​សម្លេង​ថា គីរ រួច​ដាក់​ស្នៀត ម ត្រូវ​ជា គ្មីរ ពោល​គឺ​ អ្នក​ជីក បាន​ន័យ​ថា អ្នក​ចេះ​ជីក​និង​គាស់​ដី​សម្រាប់​ដាំ​ដំណាំ ដូច្នេះ​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​គឺ​ជា​កសិករ។ ដូច្នេះ ប្រែហល​ជា​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​មិន​មែន​ជា​អ្នក​គោរព​ម៉ែ បាន​ជា​បាន​ហៅ​ខ្លួន​ឯង​ថា ខ្មែរ ដូច​លោក កេង វ៉ាន់សាក់ បាន​ស្នើ។ សូម​អាន​អត្ថបទ​សរសេរ​ដោយ​ ហ្សេរ៉ារដ៍ ឌីហ្វឡត Diffloth, Gérard, 1996, “History of the word ‘khmer’,” Khmer Studies, Proceedings of the International Conference on Khmer Studies, Université royale de Phnom Penh, Sorn Samnang, ed., vol. 2, p. 644-652, Phnom Penh និង​អត្ថបទ​របស់​ មីសែល អង់តែល្ម Antelme, Michel, 1998, “Quelques hypothèses sur l’étymologie du terme ‘khmer’,” Péninsule 37. 1998 (2) : 157-192។ សម្មតិកម្ម​ទាំង​នេះ គ្រាន់​តែ​ជា​សមតិកម្ម​ប៉ុណ្ណោះ ពុំ​មាន​នរណា​អាច​និយាយ​ថា ជា​ការ​ពិត ព្រោះ​ខ្វះ​ភស្តុតាង​ជាក់​លាក់។

ខ្ញុំ៖ បណ្ឌិត​កេង វ៉ាន់សាក់​ថាពាក្យ​ខ្មែរ មក​ពី​ប្រជាជន​ជា​អ្នក​គោរពម៉ែ? ចេះ​តែ​ថា ឬ​ចេះ​តែ​នឹក​ឃើញ​និយាយ? បុព្វបុរស​ខ្មែរ​យើង​ពី​មុន​ល្ងង់​ដល់​ថ្នាក់​ហ្នឹង​ផង? ដល់​ថ្នាក់​ដាក់​ឈ្មោះ​ជនជាតិ​របស់​ខ្លួន​​ថា​ជា​អ្នក​គោរព​ម៉ែ។ នរណា​មិន​គោរព​ម៉ែ? បើ​ដាក់​ឈ្មោះ​ជនជាតិ​នេះ​ថា​បែប​នេះ​មែន មាន​តែ​ជនជាតិ​ផ្សេង សុទ្ធ​តែ​អត់​គោរព​ម៉ែ។ ខ្ញុំ​ឃើញ​ថា​ឫទ្ធី​បកស្រាយ​មក​នេះ គឺ​អាច​យក​មក​ពិចារណា​បាន ចំណែក​ការ​បកស្រាយ​របស់​បណ្ឌិត​កេង វ៉ាន់សាក់ ខ្ញុំ​មិន​យល់​ស្រប​ឡើយ។

ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ

សាលា​តិចណូ ឆ្នាំ ១៩៦៤ និង ២០០៦


អរគុណ​បង​ម៉េងហូ ដែល​បាន​ដាក់​រូបភាព និង អត្ថបទ​នេះ ។ សូម​ចូល​ទៅ​មើល​រូបភាព និង អាន​អត្ថបទ​នៅ http://mengho.wordpress.com


តិចណូ ១៩៦៤


តិចណូ ២០០៦

ទូទៅ, ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ

រូបិយ​ប័ណ្ណ​មុន​សម័យ ពល ពត


ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​រូបិយប័ណ្ណ​ដែល​ប្រើ​មុន​សម័យ​ពល ពត (​១៩៧៥​) ដែល​មាន​ពី​១ ដល់​១០០០​រៀល ។

មើល​រូប​ពេញ​ទំហំ

ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ

ទង់​ជាតិ​ប្រទេស​កម្ពុជា


ប្រទេស​កម្ពុជា​ ចាប់​ផ្ដើម​ប្រើ​ប្រាស់​ទង់​ជាតិ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៨​៦៣ គឺ​ចាប់​ពី​បារាំង​ចូល​មក​ធ្វើ​អាណានិគមន៍​មក​លើ​ប្រទេស​ខ្មែរ ។

ឆ្នាំ​១៨៦៣ ដល់​១៩៤៨ (​​អាណានិគមន៍​និយម​បារាំង)

Continue reading “ទង់​ជាតិ​ប្រទេស​កម្ពុជា”