ទំនើបកម្មនៃវចនានុក្រមខ្មែរ សម្រាប់កុំព្យូទ័រ ខែ សីហា 25, 2009
Posted by ទឹម បឿន in សារព័ត៌មាន, អក្សរសាស្ត្រ.31 comments
វចនានុក្រមខ្មែរសម្រាប់ប្រើលើកុំព្យូទ័រ បានធ្វើទំនើបកម្មគ្រាទី២ តើមានអ្វីប្រសើរជាងវចនានុក្រមដែលចេញលើកទី១ ?
ទំនើបកម្មវចនានុក្រមគ្រាទី២នេះ ខ្ញុំឃើញមានកែរចនាសម្ព័ន្ធនៅផ្នែកមុខ និងបន្ថែមវេយ្យាករណ៍ខ្មែរ ដែលរៀបរៀងដោយលោក មៀច ប៉ុណ្ណ វេយ្យាករណ៍នោះលោកគ្រាន់តែរៀបចំជាជាគោលៗ មិនទាន់ក្បោះក្បាយនៅឡើយ ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំដូចជាប្លែកក្នុងចិត្តដែរ ដែលក្នុងវេយ្យាករណ៍នោះថា ខេត្ត, វិសេស, សេពគប់, បេតី, ចេតិយ, ប្រពៃណី ។ល។ ជាអញ្ញត្រសព្ទ គឺសំដៅលើពាក្យទាំងឡាយណាដែលសំណូរ ខុសពីសំណេរ តែតាមខ្ញុំយល់ ពាក្យទាំងនោះប្រហែលមិនមែនជាអញ្ញត្រសព្ទទេដឹង គឺជាពាក្យដែលខ្ចីពីបាលី-សំស្ក្រឹត ដែលស្រះ អេ អានទៅជាស្រះ អែ, ស្រះអិ អានជាស្រះ អី, ត អានជា ដ ។ល។ ? ពាក្យដែលជាអញ្ញត្រសព្ទ ប្រហែលមានតែ ឱ្យ, អ្នក, អញ… ។ ខ្ញុំមិនហ៊ានថាខុសទេ ទុកឱ្យលោកអ្នកពិចារណាទៅចុះ ។
ទំនើបកម្មលើកទី២នេះ ឃើញថាល្អជាងមុន ដោយមានបន្ថែមវេយ្យាករណ៍ បន្ថែមកំណត់ចំណាំ ដែលយើងអាចសរសេរចំណាំគ្រាន់មើលខ្លួនឯងនៅពេលក្រោយ (អ្វីផ្សេងទៀតខ្ញុំមិនដឹង) ប៉ុន្តែគួរឱ្យសោកស្ដាយ ព្រោះគេបានបិទសិទ្ធិចម្លងអត្ថបទពន្យល់ពាក្យនីមួយៗ គឺមិនអាចចម្លងមកប្រើពីទីនោះបានទេ បើយើងចង់យកអត្ថបទពន្យល់នោះមកប្រើ យើងត្រូវសរសេរតាមវិញ ត្រង់នេះហើយដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំនៅតែប្រើកម្មវិធីមុន បើទោះជាដំឡើងកំណែទី២នេះនៅលើកុំព្យូទ័រហើយក្ដី ។ ចំពោះរូបរាងមិនជាបញ្ហាចោទសម្រាប់ខ្ញុំទេ ។
វចនានុក្រមខ្មែរ កំណែទី១
សូមជួយពន្យល់ពាក្យ ជាតិនិយម ខែ សីហា 21, 2009
Posted by ទឹម បឿន in អក្សរសាស្ត្រ.30 comments
កាលពីថ្ងៃទី ១៩ ខែ សីហា ឆ្នាំ ២០០៩ គណៈកម្មាធិការជាតិភាសាខ្មែរបានអនុម័តមេពាក្យមួយដែលខ្ញុំសូមលើកយកមកបង្ហាញគឺ៖
ជាតិនិយម (បារ. Nationalisme; អង់. Nationalism) ការលើកតម្កើងជាតិសាសន៍ខ្លួនឯងដាច់គេ ឲ្យតម្លៃជាតិសាសន៍ដទៃដែលជារដ្ឋឯករាជ្យដូចគ្នា ទាបជាងខ្លួន ។ លើសពីនេះទៀត ជាតិនិយម គឺជាការធ្វើឲ្យមានមនោសញ្ចេតនាចំពោះជាតិយ៉ាងពុះកញ្ជ្រោល ការស្រឡាញ់ជាតិខ្លួននៅក្នុងមហិច្ឆតា ហើយនៅពេលខ្លះរហូតដល់ស្អប់ និងរើសអើងជាតិសាសន៍ដទៃថែមទៀត ។
សូមអស់លោកមេត្តាជួយពិចារណាផងថា តើពាក្យនេះគួរត្រូវបានគេពន្យល់ទៅរកន័យអវិជ្ជមានដូចនេះរឺយ៉ាង ណា? បើពិនិត្យមើលវចនានុក្រមភាសាអង់គ្លេស Encarta 2009 ពាក្យថា ជាតិនិយម (Nationalism) គឺមិនមានន័យអវិជ្ជមានទេ ។ មានពាក្យពីរទៀតដែលគួរត្រូវបានលើកយកមកពិចារណាផងដែរគឺ ជាតិនិយមជ្រុល (Extrem Nationalim?) និង ពូជសាសន៍និយម (Racism) ។
សូមមេត្តាផ្ញើយោបល់ និងការយល់ឃើញរបស់លោកអ្នកទៅកាន់អសយដ្ឋានអ៊ីម៉ែល sorsokny@yahoo.com
អរគុណ
តួអក្សរ ស ប្រកបនឹងវគ្គន្តក្ខរៈឃោសៈ និងអវគ្គឃោសៈ ខែ សីហា 13, 2009
Posted by ទឹម បឿន in ចំណេះដឹង, អក្ខរាវិរុទ្ធ, អក្សរសាស្ត្រ.18 comments
ដើម្បីស្រាយចម្ងល់របស់ តាស៊ីក្លូ ចំពោះពាក្យ សេវា ដែលថាគួរអាន សេវ៉ា ឬ សេ-វា សូមពិនិត្យការបកស្រាយខាងក្រោម៖
តួអក្សរ ស ប្រកបជាមួយ វគ្គន្តក្ខរៈឃោសៈ ឬចុងវគ្គឃោសៈ មាន ង, ញ, ន, ម និងអវគ្គឃោសៈ មាន យ, រ, ល, វ បើមានប្រកបជាមួយស្រៈ អា ត្រូវប្ដូរសំឡេងតួអក្សរទាំងនេះទៅជា អឃោសៈ គឺ ង ទៅ ង៉, ញ ទៅ ញ៉, ន ទៅ ន៉ឬណ , ម ទៅ ម៉, យ ទៅ យ៉, រ ទៅ រ៉, ល ទៅ ល៉ឬឡ, វ ទៅ វ៉ វិញ ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ងាប(អ.ថ. -ង៉ាប), ស៊ីញេ(អ.ថ. -ញ៉េ), សាសនា(អ.ថ. -ន៉ា), សមាគម(អ.ថ. -ម៉ា-), សំយាប(អ.ថ. -យ៉ាប), សុរា(អ.ថ. -រ៉ា), សាលា(អ.ថ. -ល៉ា), សាវា(អ.ថ. -វ៉ា) ។ល។
ក្រៅពីនោះ វគ្គន្តក្ខរៈឃោសៈ គ, ឃ, ជ, ឈ, ឌ, ឍ, ទ, ធ, ព, ភ ត្រូវរក្សាសំឡេងឃោសៈដូចដើម ។
ឧទាហរណ៍៖ សួគ៌ា, សុជាត, សទាផល, សាធារណៈ, សម្ពាយ, សភាព… ។
ការប្រើខុសចំពោះពាក្យ អើយ និងពាក្យ អឺយ ខែ សីហា 7, 2009
Posted by ទឹម បឿន in ចំណេះដឹង, អក្ខរាវិរុទ្ធ, អក្សរសាស្ត្រ.3 comments
មិនថាខ្ញុំ ឬអ្នកឯទៀតនោះទេ ភាគច្រើនភាន់ច្រឡំក្នុងការប្រើពាក្យ អើយ និង អឺយ ដោយច្រើនប្រើ អើយ ជំនួសពាក្យ អឺយទៅវិញ ។
ពាក្យទាំងពីរនេះអានផ្សេងគ្នា ពាក្យអើយអានថាអ្ហើយ ចំណែកពាក្យអឺយអានថាអឺយដូច្នេះ ។ ពាក្យអើយនៅពេលដែលប្រើភ្ជាប់ជាមួយពាក្យណាមួយខាងដើមគេតែងអានភ្ជាប់ ដូចពាក្យ បងអើយ អានថាបងអ្ហើយ ឬបងង៉ើយ តែបើពាក្យខាងដើមបញ្ចប់ដោយស្រះ ដូចជាពាក្យតាអើយ មិនត្រូវអានតារ៉ើយទេ គឺអានបានតែតាអ្ហើយប៉ុណ្ណោះ ។ គួរមើលសេចក្ដីពន្យល់តាមវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជជួន ណាត ខាងក្រោម ។ (ច្រើនទៀត…)
ពាក្យខ្មែរមួយចំនួនដែលមិនសូវមានប្រើ ខែ មេសា 30, 2009
Posted by ទឹម បឿន in ខ្មែរ, អក្ខរាវិរុទ្ធ, អក្សរសាស្ត្រ.23 comments
ខាងក្រោមជាពាក្យខ្មែរមួយចំនួនដែលខ្ញុំបានឃើញនៅសៀវភៅ វេយ្យាករណ៍ខ្មែរ របស់លោកគ្រូ ឈុន លិះ។ ពាក្យទាំងនេះ ត្រូវបានយកមកប្រើមួយចំនួន និងពាក្យមួយចំនួនបានកប់បាត់អត់មានអ្នកស្គាល់។ ឧទាហរណ៍ពាក្យ កសិករ មានន័យថា អ្នកធ្វើស្រែចម្ការ, កម្មករ អ្នកធ្វើការដោយកម្លាំង, កិន្នរ ឈ្មោះសត្វបក្សី, កុមារ ក្មេងប្រុស… ជាពាក្យដែលគេយកមកប្រើញឹកញាប់ ចំណែកពាក្យមួយចំនួនទៀតដែលគេមិនមានពាក្យមួយសម្រាប់ប្រើ គេច្រើនប្រើពាក្យផ្សំទៅវិញ ក្នុងនោះមាន អ្នក+កិរិយាសព្ទ(+នាម) ឬ ជាង+នាម ដែលមានដូចជា ជាងថ្នាំ ជាងឈឺ អ្នកជំងឺ អ្នករៀន ។ល។ សូមមើលពាក្យទាំងនេះខាងក្រោម៖
- កុម្ភការ – ជាងធ្វើក្អមឆ្នាំង
- កំណោរ – ជាងកោរសក់
- ចិត្តករ – ជាងគំនូរ
- ចំបួរ, ចម្បួរ – ចំបួរខាងម្ដាយ
- ឆាយាធរ – ព្រះចន្ទ
- ជលធរ – មេឃ
- ជូតការក៍ – អ្នកលេងល្បែងស៊ីសង
- ជំបួរ – ជួរវង្សត្រកូលខាងប្រុស
- ទេពនិករ – ពពួកទេវតា
- និសាករ – ព្រះចន្ទ
- និសាចរ – អ្នកត្រាច់ចរក្នុងពេលវេលាយប់
- បរិពារ, បរិវារ – អ្នកហែហម
- បារគូ – អ្នកដល់ត្រើយនៃវិជ្ជា
- ពាឌីរ – កូនឈ្នួល (ច្រើនទៀត…)
