ភាពជាអ្នកប្រតិបត្តិតាមគន្លងនៃព្រះពុទ្ធសាសនា ខែ សីហា 10, 2009
Posted by ទឹម បឿន in ចំណេះដឹង, ជំនឿ សាសនា, អប់រំ.25 comments
កាលខ្ញុំរៀនថ្នាក់ទី៩ លោកគ្រូបង្រៀនមុខវិជ្ជាពលរដ្ឋវិទ្យា បានបង្រៀនឲ្យចេះសមាទាននិច្ចសីល តែមិនបានបង្ហាត់ឲ្យសូត្រពី ឧកាស អហំ ភន្តេ មកទេ គាត់បង្ហាត់ឲ្យរត់មាត់ តែនិច្ចសីលទាំង៥ មាន បាណាតិបាតា ជាដើម ។ ចាប់ពីពេលនោះមក ខ្ញុំចេះចាំ និងដឹងអំពីន័យសេចក្ដីមករហូត ។ ក្នុងគ្រានោះ លោកគ្រូបានបញ្ចុះបញ្ចូលទឹកចិត្តសិស្សទាំងឡាយឲ្យចង់ចេះចង់ដឹង និងស្រឡាញ់ព្រះធម៌ គ្រប់គ្នាខំរៀនសូត្ររត់មាត់នូវនិច្ចសីលទាំង៥ ដែលនិយមហៅថាសីល៥ដោយសេចក្ដីជ្រះថ្លា ។
រហូតមកដល់ពេលនេះ បើទោះជាខ្ញុំមិនបានបួសជាសាមណេរ ហាត់រៀនព្រះធម៌ តែខ្ញុំនៅតែស្រឡាញ់រាប់អានចង់ចេះចង់ដឹង ពិសេសគោរពពុទ្ធោវាទអស់ពីដួងចិត្ត ។
និច្ចសីល ឬសិល៥ មាន៖ (ច្រើនទៀត…)
ពុទ្ធចក្រ និង អាណាចក្រ ខែ កក្កដា 29, 2009
Posted by ទឹម បឿន in ជំនឿ សាសនា.10 comments
បុរាណបណ្ឌិតទាំងឡាយ លោកសន្មតប្រទេសនីមួយ ៗ ទុកដូចជាតួរទេះឬតួរថ រទេះឬរថនោះ ត្រូវមានចក្រ គឺកង់ទាំងពីរខាង កង់ម្ខាងហៅថា សាសនចក្រ កង់ម្ខាងទៀតហៅថាអាណាចក្រ ។
សាសនចក្រ ជាកង់ខាងសីលធម៌ ដែលមានសីលប្រាំនិងសុចរិតដប់ និងចរិយាសម្បត្តិជាមូលដ្ឋាន ។ ប្រទេសខ្មែរ តាំងពីបានទទួលគោរពជឿកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាមក បានផ្លាស់ពាក្យសាសនចក្រ ឲ្យហៅថា ពុទ្ធចក្រវិញ ព្រោះយកព្រះពុទ្ធសាសនាដែលសម្បូណ៌ដោយសន្តិវិធី ជាកង់ម្ខាងរបស់ប្រទេស ។ ឯអាណាចក្រនោះបានខាងកង់ គឺអំណាចដោយយកច្បាប់សម្រាប់ប្រទេស ដែលមានទសពិធធម៌ដប់ប្រការជាគោល សន្មតថាជាកង់ម្ខាងរបស់រទេះឬរថ គឺប្រទេសដែរ ។
ចក្រគឺ កង់ទាំងពីរខាងនេះ ជាគូនឹងគ្នា ត្រូវឲ្យវិលស្មើគ្នាជាដរាប ។ ប្រទេសណាបើឲ្យសាសនចក្រ វិលខ្លាំងជាងអាណាចក្រ គឺបើប្រជាពលរដ្ឋខំប្រឹងប្រតិបត្តិតាមផ្លូវសាសនាជ្រុលហួសពេក ជាងផ្លូវអាណាចក្រ ប្រទេសនោះនឹងក្លាយទៅ ជាទន់ខ្សោយ ពុំបរិបូណ៌ដោយទ្រព្យធននិងតេជានុភាព , បើឲ្យអាណាចក្រវិលខ្លាំងពេកជាងសាសនចក្រ គឺបើប្រជាពលរដ្ឋពុំសូវអើពើចំពោះសាសនចក្រ សីលធម៌និងចរិយាសម្បត្តិក្នុងប្រទេសនោះ នឹងមិនសម្បូណ៌ ហើយប្រទេសនោះ នឹងក្លាយទៅជារដ្ឋមានច្រើនតែប្រជាជនឃោរឃៅឈ្លានពានពាយងាយហួសហេតុ សូម្បីត្រឹមតែកតញ្ញុតាធម៌ កតវេទិតាធម៌និងវុឌ្ឍាបចាយនៈធម៌ ដែលសត្វលោកគួរកាន់ គួរគោរពជានិច្ច ក៏ក្លាយទៅ ជាទន់ថយខ្សោយអស់ ស្ទើរតែនឹងឲ្យឈ្មោះថាគ្មានសោះក៏សឹងតែបាន ។
សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ
ជួន ណាត
វត្តនៅកណ្ដាលក្រុងភ្នំពេញដ៏ចម្លែក ខែ កក្កដា 11, 2009
Posted by ទឹម បឿន in ជំនឿ សាសនា, សារព័ត៌មាន.27 comments
ជាលើកទីមួយដែលខ្ញុំបានទៅដល់វត្តប្រយូវង្ស ដែលខ្ញុំនឹកស្មានមិនដល់ថាវត្តនេះមានសភាពចម្លែកខុសពីវត្តដទៃទៀតដែលខ្ញុំធ្លាប់ឃើញ។ វត្តប្រយូវង្សស្ថិតនៅមិនឆ្ងាយប៉ុន្មានខាងត្បូងវិមានឯករាជ្យ តាមផ្លូវនរោត្តម ខ្ញុំធ្លាប់ជិះកាត់វត្តនេះញឹកញាប់ដែរ តែមិនដែលបានចូល ទើបម្ដងនោះក្មួយពួកម៉ាកខ្ញុំចេះតែឈឺ ម៉ែគេឲ្យទៅលួចស្បង់លោកពីវត្តហ្នឹងមកធ្វើខោអាវឲ្យវាពាក់ (តាមជំនឿចាស់ៗ គេមិនឲ្យសុំទេ គឺទៅលួច ទើបស័ក្ដិសិទ្ធិ)។ ពេលចូលទៅក្នុងខ្លោងទ្វារទៅទីធ្លាវត្ត ឃើញផ្ទះធ្វើបដិមាព្រះ ខ្ញុំគិតក្នុងចិត្ត “ វត្តនេះមានបដិមាករព្រះច្រើនម្ល៉េះ!” តែជិះទៅមុខទៀត ផ្លូវចេះតែតូចទៅៗ ជិះបានតែមួយម៉ូតូ ហើយកាច់ចុះឡើង និងមើលទៅឃើញសុទ្ធតែផ្ទះប្រជាជន ខ្ញុំក៏យល់ថា ផ្ទះសងខាងផ្លូវ និងផ្ទះដែលខ្ញុំឃើញដាក់តាំងបដិមាមុននោះ មិនមែនជាកុដិលោកទេ។ ចូលទៅមិនឆ្ងាយប៉ុន្មាន ក៏ដល់ព្រះវិហារ អារម្មណ៍គិតវង្វេងម្នាក់ឯង តែចេះតែដើរឡើងទៅលើងវិហារតាមពួកម៉ាក ហើយក៏សួរទាំងភ្នែកក្រឡេបក្រឡាប់សម្លឹងជុំវិញព្រោះឆ្ងល់ “ ហ្នឹងជាវិហារមែនទេ?” ។ ចូលដល់ក្នុងវិហារអារម្មណ៍ខ្ញុំចម្លែកខុសធម្មតា ដូចជាបានចូលដល់ភពផ្សេងមួយ។ ខ្ញុំនឹងពួកម៉ាកក្រាបបង្គំព្រះ និងអធិការវត្ត និងសំណេះសំណាលមួយសន្ទុះ។ ខ្ញុំក៏ចាប់ផ្ដើមសួរទាំងឆ្ងល់ដែលដក់ក្នុងចិត្តតាំងពីឈានចូលក្នុងវត្តនេះ។ វត្តនេះមានទីធ្លាតែមួយព្រះវិហារ ព្រះសង្ឃឃាំងជាបន្ទប់តូចៗនៅជុំវិញបល្ល័ង្កព្រះ សេកសម្រាន្តក្នុងព្រះវិហារខាងមុខបល្ល័ង្កព្រះ។ នៅជុំវិញជើងវិហារ សុទ្ធតែជាផ្ទះប្រជាជនឡើងស្រែះ និងមានមនុស្សដាក់គ្រែនៅជាប់នឹងជញ្ជាំងវិហារខាងក្នុងផង។ ប្រជាជនបានទៅរស់នៅក្នុងទីធ្លាវត្តនេះ សូម្បីចេតិយ្យក៏មានប្រជាជនចូលទៅរស់នៅដែរ។
ពេលភ្ជុំបិណ្ឌ គេមិនអាចដើរបោះបាយបិណ្ឌជុំវិញវិហារបានទេ ព្រោះវិហារត្រូវឃាំងដោយជញ្ជាំងម្ខាង។ ស្ដាប់ទៅគួរវាចម្លែក និងគួរឲ្យអាសូរយ៉ាងម៉េចមិនដឹងទេ តែមានអារម្មណ៍ថាជ្រះថ្លា ពេលចូលទៅដល់ក្នុងវត្ត។
លោក កែវ ឈុន ទាក់ទងនឹង “ អំពើរបស់ខ្លួន ចំពោះឪពុកម្ដាយ នឹងតបមកយើងវិញ…” ខែ តុលា 20, 2007
Posted by ទឹម បឿន in ជំនឿ សាសនា, អប់រំ.3 comments
កាលពីលើកមុននោះ ខ្ញុំបានដាក់អត្ថបទ ក៏ដូចជាសំនួរទាក់ទងនឹង អំពើរបស់ខ្លួន ចំពោះឪពុកម្ដាយ នឹងតបមកយើងវិញ… ហើយក៏បានទទួលការបកស្រាយពីលោក កែវ ឈុន ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ ដោយសារខ្ញុំយល់ថា វាមានប្រយោជន៍ ខ្ញុំសូមធ្វើការផ្សាយ វាឡើងវិញ ដើម្បីឲ្យអ្នកទាំងអស់គ្នា បានអាន និង បានបញ្ចេញមតិបន្ថែមផង ។ សូមអានខ្លឹមសារទាំងមូលដូចខាងក្រោម ៖
ទាក់ទងនឹងឃ្លាប្រយោគដែលបឿនបានលើកឡើងនោះ ខ្ញុំសូមលើកយកពាក្យថា
«កម្ម» មកបកស្រាយជាមុនសិន កម្ម គឺជាអំពើ រឺ ចលនាកំរើកចុះ កំរើកឡើង ទោះជា
ដំនើរប្រព្រឹត្ដនោះ ល្អក្ដី អាក្រក់ក្ដី ឈ្មោះថា «កម្ម» កម្មនេះបើនិយាយតាមបែបពុទ្ធ
សាសនា មានបីយ៉ាង គឺ កាយកម្ម អំពើប្រព្រឹត្ដទៅដោយកាយ វចីកម្ម អំពើប្រព្រឹត្ដទៅ
ដោយវាចា មនោកម្ម អំពើប្រព្រឹត្ដទៅដោយចិត្ដ រួមហៅថា កម្មបថ១០ ហើយចែកជា
កុសលកម្ម១០ និង អកុសលកម្ម១០ ទៅទៀត តែបើ។ បើលើកយកមកនិយាយទាំងអ
ស់ ឃើញថាវែងឆ្ងាយណាស់ សូមសង្រួមនិយាយ អំពីកម្មបីប្រការធំៗ ៖
១ -ព្រះពុទ្ធទ្រង់សំដែងថា មានកម្ម នរណាធ្វើអំពើល្អក៏តែងបាន កុសលកម្ម ផលល្អ
ដិតជាប់ខ្លួន នរណាធ្វើអំពើអាក្រក់ក៏បានផល អាក្រក់ អកុសលកម្មដិតជាប់ខ្លួនយ៉ាង
នោះដែរ។
២ -ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់សំដែងថា មានកម្មវិបាក គឺផលរបស់កម្ម ផលកម្មដែលល្អកើ
តមកពីអំពើល្អ កម្មល្អ ផលកម្មអាក្រក់កើតមកពីអំពើអាក្រក់ កម្មអាក្រក់យ៉ាងដូច្នោះដែរ។
៣ -ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធត្រាស់សំដែងថា សត្វទាំងឡាយមានកម្មជារបស់ខ្លួន គឺខ្លួនយើង
គ្រប់ៗគ្នា ជាម្ចាស់របស់កម្ម ជាម្ចាស់របស់ផលកម្ម គឺថាកាលបើខ្លួនយើងធ្វើល្អក៏បា
នទទួលអំពើល្អ បើខ្លួនយើងធ្វើអំពើអាក្រក់ក៏បានទទួអំពើអាក្រក់យ៉ាងនោះអែង។
បែរទៅអានប្រយោគ ដែលបឿនលើកឡើង «កូនដែលមិនគិត និង ធ្វើបាបឪពុក
ម្ដាយនឹងទទួលការតបស្នងមកវិញ ពីកូនរបស់ខ្លួនស្នងវិញ ដូច ឬ លើសអំពើដែលខ្លួន
ធ្វើទាំងប៉ុន្មានទៅលើឪពុកម្ដាយរបស់ខ្លួន នៅពេលដែលគេចាស់ទៅ» ឃ្លានេះវាមាន
អត្ថន័យធំធេងណាស់បើយោងទៅលើទ្រឹស្ដីកម្មផលដែលមានអធិប្បាយមកហើយ
ខាងលើ។ អាចនិយាយបានថា កូនដែលមាន អូវពុកម្ដាយ ជាអ្នកប្រព្រឹត្ដនូវអំពើអាក្រក់
ពោលពាក្យទ្រគោះបោះបោក មើលងាយមើលថោក មិនគោរពប្រតិបត្ដិ ចាស់ទុំមាន
មាតាបិតា ជីតាជីដូនខ្លួន អូវពុកម្ដាយបែបនេះ ក៏មិនអាចណែនាំ ស្ដីប្រដៅកូនចៅ
អោយប្រព្រឹត្ដនូវអំពើល្អបានឡើយ ម្លោះហើយកូននោះក៏ខ្វះការអប់រំ អោយបានយល់
ដឹងនូវអំពើល្អ កូននោះយល់ដឹង ឃើញតែគំរូ នៃអំពើអាក្រក់របស់មាតាបិតារបស់ខ្លួន
ម្លោះហើយ វាក៏ក្លាយទៅជារឿងធម្មតា (ឃើញតែអំពើអញ្ចឹង) គ្មានបាប គ្មានបុណ្យ
គ្មានល្អ គ្មានអាក្រក់អ្វីទេ ខ្លួន(កូនហ្នឹង)ក៏អាចធ្វើអ្វី មកលើអូវពុកម្ដាយរបស់ខ្លួនយ៉ាង
នោះដូចដែលខ្លួធ្លាប់ឃើញធ្លាប់យល់អញ្ចឹងមកដែរ។ ឃ្លាខាងលើនេះក៏ស្របនឹងឃ្លា
របស់លោកភិរម្យង៉ុយមួយឃ្លាថា៖
«ពូជដូងផ្លែដូង ពូជស្វាយផ្លែស្វាយ ពូជស្រីចោរក្បត់ មិនអត់សហាយ ពូជស្រីមេម៉ាយ
ពីម្ដាយដល់កូន»
តែបើនិយាយមួយបែបទៀត តាមទ្រឹស្ដីកម្មផលនេះដដែល ដោយកូនរបស់បុគ្គល
នោះ ជាអ្នកមានសតិសម្បជញ្ញៈ ឃើញគំរូ អាក្រក់របស់អូវពុកម្ដាយខ្លួន បែរជាស្អប់
ខ្ពើមនូវអំពើអាក្រក់ ដូចដែលអូវពុកម្ដាយខ្លួនបានប្រព្រឹត្ដមកហើយនោះ មានចិត្ដបុណ្យ
ហើយតាំងចិត្ដជាអ្នកប្រព្រឹត្ដតែអំពើល្អ ខ្នះខ្នែងព្យាយាមសិក្សារៀនសូត្រ ស្វែងរក
ហេតុផល ក្លាយទៅជាអ្នកចេះដឹង ស្គាល់គុណ ស្គាល់ទោស បុណ្យបាប គ្រប់បែបយ៉ាង
ហើយបែរជាអានិត អាសូរចំពោះមាតាបិតារបស់ខ្លួនដែលសាងតែអំពើបាបកម្ម អំពើ
អាក្រក់នោះ ទៅវិញក៏ថាបានដែរ គឺប្រៀបដូចជាព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលទ្រង់ឈ្វេងយល់
នូវអំពើបាប ដែលសត្វលោកទាំងឡាយកំពុងតែងុយងោក ហើយទ្រង់ប្រោសអោយភ្លឺ
ស្វាងយ៉ាងនោះអែង។
កែវ ឈុន
អំពើរបស់ខ្លួន ចំពោះឪពុកម្ដាយ នឹងតបមកយើងវិញ… ខែ តុលា 18, 2007
Posted by ទឹម បឿន in ជំនឿ សាសនា, អប់រំ.7 comments
និយាយតាមត្រង់ទៅ ឥឡូវខ្ញុំចេះសន្សំសំចៃគ្រាន់បើហើយ ។ ពីមុនបាយស្រូបមួយចាន កាហ្វេក្ដៅមួយពែង សម្រាប់អាហារពេលព្រឹក តែឥឡូវនៅសល់តែកាហ្វេក្ដៅមួយពែងទេ ។ កាហ្វេមួយពែង វាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ខ្ញុំហើយ ដែលមិនត្រូវចំណាយច្រើនដូចបាយស្រូបមួយចាន ដល់ទៅ ២០០០៛ ។ ព្រឹកមិញនេះ នៅហាងកាហ្វេ អ៊ំ ៗ បបួលគ្នាជជែករឿងកូន ៗ និង ឪពុកម្ដាយ ។ កំលោះព្រៅម្នាក់ អ្នកនាំហេតុឲ្យកើកកាជជែកគ្នានោះ ដំបូងគាត់ថា “ គិតទៅ ក្នុងគ្រួសារនីមួយ ៗ ភាគច្រើនតែងតែមាន កូនណាមួយដែលមិនគិតឪពុកម្ដាយមិនខានឡើយ ។” គាត់ផ្ដើមពាក្យនេះ ក៏ព្រោះតែកំពុងមើលកម្មវិធីទូរទស្សន៍ ស៊ីធីអិន ដែលផ្សាយពី ការអប់រំខាងសាសនា និង សង្គម ហើយព្រះសង្ឃបានមានសង្ឃដីការពីកូនដែលធ្វើបាបឪពុកម្ដាយ ដើរប៉ោឡែ ជាដើម ។ ស្ដាប់គាត់និយាយ ដូចជាប្រាកដពេកហើយ តែបើតាមការសង្កេត និង អំណះអំណាងរបស់គាត់ អាចឲ្យខ្ញុំយល់ស្របតាមគាត់បាន ។ អ្នកផ្សេង ៗ ទៀតក៏ចាប់ផ្ដើមជជែកពីរឿងនេះ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងកំឡោះចាស់នោះ ហើយក៏កើតមានរឿងគួរឲ្យជក់ចិត្តទៅ ។ ខ្ញុំក៏បានចូលរួមជាមួយពួកគាត់ដែរ ។ លទ្ធផលចុងក្រោយ នៃអង្គជំនុំក្រៅផ្លូវការនោះ បាននាំមកដល់ការឯកភាបមួយគឺ “ កូនដែលមិនគិត និង ធ្វើបាបឪពុកម្ដាយនឹងទទួលការតបស្នងមកវិញ ពីកូនរបស់ខ្លួនស្នងវិញ ដូច ឬ លើសអំពើដែលខ្លួនធ្វើទាំងប៉ុន្មានទៅលើឪពុកម្ដាយរបស់ខ្លួន នៅពេលដែលគេចាស់ទៅ ។” តើលោកអ្នក យល់ថា ពាក្យមួយឃ្លានេះត្រឹមត្រូវ ឬ ទេ ? ចូរពិភាក្សា និង រកអំណះអំណាង ទៅតាមការយល់ឃើញរបស់លោកអ្នក ។
រាល់គំនិតរបស់លោកអ្នក អាចចូលរួមមួយភាគនៃការអបរំខាងសាសនា និង សង្គម សម្រាប់កូនខ្មែរដែរ ហេតុដូចនេះ សូមលោកអ្នកបញ្ចេញឲ្យអស់ពីសម្មត្ថភាព ដើម្បីឲ្យកាន់តែភ្លឺច្បាស់អំពីបញ្ហានេះ ។ សូមអរគុណ !
